Bitta hujjat
Delaware'da LLC ta'sis guvohnomasi (certificate of formation) bilan tashkil etiladi. Uni "bir yoki bir nechta vakolatli shaxs" imzolaydi va shtat kotibiyatiga topshiradi. Qonun (§ 18-201(a)) guvohnomada quyidagilarni talab qiladi:
- LLC nomi;
- ro'yxatga olingan ofis manzili hamda § 18-104 talab qiladigan ro'yxatga olingan agentning nomi va manzili;
- a'zolar qo'shishni lozim topgan boshqa har qanday masalalar.
Qonundagi mazmun shu bilan tugaydi. Uchinchi bandga e'tibor bering: nom va agentdan boshqa hamma narsa ixtiyoriy.
A'zolar ismlari talab qilinmaydi. Kapital, faoliyat maqsadi yoki amal qilish muddati haqida ham hech narsa yozilishi shart emas. § 18-102(2) nomda a'zo yoki menejer ismi bo'lishi mumkin deydi — bu ruxsat, majburiyat emas.
Qachon kuchga kiradi — § 18-201(b): LLC "dastlabki ta'sis guvohnomasi topshirilgan paytda" tashkil etilgan hisoblanadi, yoki guvohnomada ko'rsatilgan kechroq sanada. Kutish davri ham, tasdiqlash bosqichi ham yo'q.
§ 18-201(e) foydali qoida beradi: guvohnomada agent aynan "ro'yxatga olingan agent" deb belgilanmagan bo'lsa ham, nomi va manzili ko'rsatilgan bo'lsa, hujjat qonun talablariga mohiyatan javob beradi.
Nom
§ 18-102 bo'yicha nom:
- o'z ichiga olishi shart: "Limited Liability Company", "L.L.C." yoki "LLC";
- shtat kotibiyati yozuvlaridagi boshqa Delaware subyektlari va ro'yxatdan o'tgan xorijiy subyektlar nomlaridan farqlanishi shart — agar boshqa subyekt yozma rozilik bermasa (rozilik kotibiyatga topshiriladi);
- bo'lishi mumkin: "Company", "Association", "Club", "Foundation", "Fund", "Institute", "Society", "Union", "Syndicate", "Limited", "Public Benefit" yoki "Trust";
- a'zo yoki menejer ismini o'z ichiga olishi mumkin;
- "bank" so'zini yoki uning shakllarini o'z ichiga olmasligi kerak — tartibga solinadigan bank subyektlari uchun istisnolar bilan.
Nomni oldindan band qilish mumkin va bu $75 turadi (§ 18-1105(a)(1)).
Farqlanish faqat reyestrning o'z yozuvlariga qarshi tekshiriladi. Delaware nomni tovar belgilari bo'yicha tekshirmaydi — xuddi Oʻzbekistondagi Tizim kabi. Nom ikkala mamlakatda ham qonuniy ro'yxatdan o'tishi va shu bilan birga birovning tovar belgisini buzishi mumkin.
Ro'yxatga olingan ofis va agent
§ 18-104(a): har bir LLC Delaware'da doimiy ravishda quyidagilarga ega bo'lishi shart:
- ro'yxatga olingan ofis — u "Delaware shtatidagi ish joyi bo'lishi mumkin, lekin shart emas";
- sud hujjatlarini qabul qilish uchun ro'yxatga olingan agent, uning ish ofisi ro'yxatga olingan ofis bilan bir xil bo'lishi kerak. Agent LLCning o'zi, Delaware'da yashovchi jismoniy shaxs, mahalliy yoki xorijiy yuridik shaxs bo'lishi mumkin.
Bu ta'sis bosqichi emas, doimiy majburiyat. § 18-104(d): agent o'z vakolatidan voz kechsa va LLC 30 kun ichida yangisini tayinlamasa, ta'sis guvohnomasi bekor qilinadi.
Tijorat agentlari xizmati haqli — bu real yillik xarajat. Uning miqdori qonunda belgilanmagan va bu maqolada raqam ko'rsatilmaydi; agentni tanlashdan oldin narxni bevosita so'rang.
LLC kelishuvi
Savolni odatda "operating agreement qonun bo'yicha majburiymi yoki tavsiya etiladimi?" deb qo'yishadi. Delaware'da ikkala javob ham noto'g'ri.
§ 18-101(9): LLC kelishuvi — bu a'zo yoki a'zolarning jamiyat ishlari va faoliyati yuritilishi haqidagi yozma, og'zaki yoki nazarda tutilgan har qanday kelishuvi; kompaniya uni imzolashi shart emas; yagona a'zoli LLC kelishuvi bir tomonli bo'lgani uchun kuchsiz hisoblanmaydi; va u yozma shakl talabiga (statute of frauds) bo'ysunmaydi. § 18-201(d) bo'yicha uni guvohnoma topshirilishidan oldin, keyin yoki o'sha paytda tuzish mumkin.
Ya'ni Delaware LLC kelishuvi mavjudligini nazarda tutadi, uning og'zaki yoki nazarda tutilgan bo'lishiga yo'l qo'yadi va uni hech qachon ko'rmaydi: u topshirilmaydi va ochiq emas.
Yozma kelishuvni banklar, investorlar va sudlar so'rashi — bu amaliy kuzatuv, qonun talabi emas. Ikkalasini aralashtirmang.
Imzolash: notarius yo'q
§ 18-204(d): guvohnomani imzolash unda ko'rsatilgan faktlar rostligi haqidagi qasamyod hisoblanadi — yolg'on ko'rsatuv uchun javobgarlik ostida. § 18-204(b): imzolash vakolati, shu jumladan ishonchnoma, yozma bo'lishi, qasamyod bilan tasdiqlanishi, guvohlantirilishi yoki topshirilishi shart emas.
Oʻzbekistondan qaraydigan o'quvchi uchun bu tarkibiy farq: Delaware ishonchni notariusga emas, qasamyodga qo'yadi. Delaware LLC ochishda notarial tasdiqlash uchun ham, apostil uchun ham hech narsa yo'q.
Qonunda belgilangan yig'imlar
Quyidagilar — § 18-1105 ning 2026-yil 1-avgustdan amal qiladigan tahriridagi qonuniy yig'imlar:
| Ta'sis guvohnomasi | $70 |
|---|---|
| Nomni band qilish | $75 |
| Good standing guvohnomasi | $50 |
| Tasdiqlangan nusxa | $50 (+ har bir sahifa uchun $2) |
| Hujjatni oldindan tekshirish | $350 |
| O'zgartirish / bekor qilish / qo'shilish guvohnomalari va boshqalar | $180 |
Tezkor xizmat darajalari § 18-1105(b)da yuqori chegara sifatida berilgan: o'sha kuni 30 daqiqa ichida — $10 000 gacha; 1 soat ichida — $2 500 gacha; 2 soat ichida — $1 500 gacha; o'sha kun ichida — $500 gacha; 24 soat ichida — $300 gacha.
"Gacha" so'zini so'zma-so'z tushuning. Bular — qonundagi eng yuqori chegaralar; aniq narxlar jadvalini shtat kotibiyati belgilaydi va vaqti-vaqti bilan o'zgartiradi. Ularni narx sifatida keltirish xato bo'lardi.
$70 — kompaniya ochishning umumiy xarajati emas. Bu ta'sis guvohnomasi uchun qonunda belgilangan yig'im. Ro'yxatga olingan agent alohida haq oladi, va Delaware Division of Corporations e'lon qiladigan amaldagi narxlar jadvali hamda oddiy (tezkor bo'lmagan) ko'rib chiqish muddati bu maqola uchun tekshirilmagan — shuning uchun bu yerda standart muddat ko'rsatilmaydi.
Ochiq yozuvda nima bo'ladi
Faqat ta'sis guvohnomasi: nom, ro'yxatga olingan ofis va agent — hamda a'zolar qo'shishni lozim topgan narsalar. A'zolar ismlari ular o'zlari kiritmasa, ochiq yozuvga tushmaydi.
LLC kelishuvi umuman topshirilmaydi. Federal darajadagi benefitsiar egalik hisoboti alohida maqolada ko'rib chiqilgan.
Keyingi qadam
Norezident uchun nima boshqacha bo'lishi (EIN, agent, bank) va yillik majburiyatlar — alohida maqolalarda. Oʻzbekiston bilan yonma-yon taqqoslash qiyosiy jadvalda: ikki tizim bir xil tezlikka qarama-qarshi yo'llar bilan yetadi — Oʻzbekiston mazmuniy tekshiruvni 30 daqiqagacha avtomatlashtirgan, Delaware esa uni umuman o'tkazmaydi.